تجهیزات کلین روم نقش مهمی در ایجاد و نگهداری محیطی کاملاً پاک و کنترل شده دارند. این ابزارها، از فیلترهای پیشرفته هوا گرفته تا هواسازها و درب های مخصوص، سبب کاهش ذرات گرد و غبار، میکروب ها و آلودگی ها تا کمترین حد ممکن می شود.
انتخاب و نصب درست این تجهیزات، به رعایت استانداردهای دقیق صنایع دارویی، الکترونیکی و آزمایشگاهی کمک می کند. در این مقاله، مهم ترین تجهیزات کلین روم را معرفی و بررسی می کنیم تا شما را در طراحی و ساخت یک اتاق تمیز حرفه ای و استاندارد همراهی کنیم.
اگر با ساختار و اجزای کلین روم آشنایی ندارید توصیه می کنیم ابتدا مقاله کلین روم چیست را مطالعه نمایید.
نقش تجهیزات در حفظ شرایط کلین روم
تجهیزات کلین روم باعث کنترل بهتر ذرات، دما، رطوبت و فشار هوا می شوند و از ورود آلودگی جلوگیری می کنند. هر جزئی از مجموعه تجهیزات کلین روم به ایجاد و حفظ تعادل یک محیط پاک کمک می کند.
سیستم فیلتراسیون هوای کلین روم
فیلترهای HEPA و ULPA ذرات ریز و میکروب ها را از هوا حذف می کنند. فن فیلتر یونیت ها (FFU) به جریان یکنواخت هوا کمک می کنند. نگهداری منظم فیلترها برای حفظ پاکیزگی هوا ضروری است.
هواساز (AHU) کلین روم
هواساز هایژنیک اتاق تمیز وظیفه تأمین هوای تازه، کنترل دما، رطوبت و فشار داخل کلین روم را دارد. این سیستم هوا را فیلتر و تصفیه کرده و شرایط مطلوب محیط را حفظ می کند.
پس باکس (Pass Box)
پس باکس وسیله ای برای انتقال مواد بین کلین روم و محیط بیرون، بدون ورود آلودگی است. این باکس ها معمولاً مجهز به سیستم های کنترل و درب های قفل شونده هستند تا از ورود ذرات جلوگیری کنند.
درب کلین روم
درب کلین روم معمولاً از جنس ساندویچ پانل و به صورت لولایی تک لنگه یا دو لنگه تولید می شود. این درب ها با استفاده از لاستیک های درزگیر از ورود ذرات و آلودگی به فضای اتاق تمیز جلوگیری می کنند و سطح صاف آن‌ها مانع رشد میکروارگانیسم ها شده و فرآیند تمیزکاری را آسان می سازد.
در بسیاری از بخش های حساس، عملکرد این درب ها با استفاده از سیستم اینترلاک کلین روم کنترل می شود؛ سیستمی هوشمند که از باز شدن هم زمان دو درب جلوگیری کرده و به حفظ فشار و جلوگیری از تبادل هوا بین دو فضا کمک می کند.
سیستم روشنایی کلین روم
روشنایی کلین روم باید به گونه ای طراحی شود که نور کافی و یکنواخت فراهم کند بدون اینکه گرد و غبار جذب یا تولید کند. معمولاً از چراغ های LED فلت با پوشش ضد گرد و غبار استفاده می شود تا هم انرژی کم مصرف شود و هم امکان تمیزکاری آسان وجود داشته باشد.
سیستم های کنترل و پایش محیطی
این سیستم ها وظیفه اندازه‌گیری و کنترل دقیق دما، رطوبت، فشار و کیفیت هوا در کلین روم را دارند. با استفاده از حسگرها و مانیتورها، شرایط محیط به صورت مداوم رصد می شود تا از رعایت استانداردها اطمینان حاصل گردد.
برای دریافت اطلاعات بیشتر در این زمینه مقاله تهویه کلین روم را بخوانید.
هود لامینار (Laminar Flow Hood)
هود لامینار با ایجاد جریان یکنواخت و یک طرفه هوا، از آلودگی مقطع کاری جلوگیری می‌کند. این هودها اغلب مجهز به فیلتر هپا هستند و در مناطق حساس به آلودگی مانند میزهای کار یا تجهیزات آماده‌سازی استفاده می شوند.
دوش هوا (Air Shower)
دوش هوا در ورودی کلین روم نصب می شود و با دمیدن جریان هوای فشرده از نازل های متعدد، ذرات معلق روی لباس افراد یا سطح تجهیزات را پیش از ورود به محیط تمیز حذف می‌کند.
تلفن مخصوص کلین روم
این تلفن ها با بدنه صاف و قابلیت ضد عفونی آسان طراحی می شوند تا بدون ایجاد آلودگی، امکان ارتباط بین داخل و خارج کلین روم را فراهم کنند. دکمه ها یا لمسی هستند یا با کاورهای خاص محافظت می شوند.
سینک استیل
سینک های استیل مخصوص کلین روم از استنلس استیل ۳۰۴ یا ۳۱۶ ساخته می شوند که در برابر زنگ زدگی و مواد شیمیایی مقاوم است. طراحی آن ها بدون درز و با لبه های گرد است تا امکان شست و شو و نظافت آسان فراهم شود و تجمع میکروارگانیسم ها به حداقل برسد.
پلنیوم باکس اتاق تمیز
پلنیوم باکس اتاق تمیز یکی از تجهیزات مهم توزیع هوای تمیز در کلین روم است که در پشت فیلترهای HEPA یا ULPA نصب می شود. این تجهیز جریان هوا را به‌صورت یکنواخت و کنترل شده وارد فضای اتاق تمیز می کند و نقش مهمی در حفظ کلاس آلودگی و کنترل فشار ایفا می نماید.
عدم توجه به سازگاری تجهیزات با الزامات فنی و محیطی، از جمله اشتباهات طراحی اتاق تمیز است که می تواند بهره وری فضا را کاهش دهد.
قیمت تجهیزات کلین روم
قیمت تجهیزات کلین روم به عوامل متعددی مانند کلاس اتاق تمیز، نوع تجهیزات (مانند هواساز، فیلتر، پس باکس و…)، سطح اتوماسیون، برند و متریال ساخت بستگی دارد. جهت دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه قیمت وسایل و تجهیزات کلین روم می توانید با کارشناسان آسیا پانل تماس حاصل نمایید.
جمع بندی
در طراحی و تجهیز کلین روم، انتخاب تجهیزات تخصصی و سازگار با الزامات بهداشتی نقش اساسی در حفظ کلاس تمیزی ایفا می کند. تمامی تجهیزات باید بر اساس نوع فرآیند، کلاس بندی اتاق تمیز و استانداردهای بین المللی نظیر ISO 14644 انتخاب و نصب شوند تا از ایجاد آلودگی متقاطع و افت عملکرد جلوگیری شود.
سوالات متداول تجهیزات کلین روم
با استفاده از فیلترها، سیستم های تهویه و سطوح آنتی باکتریال، ورود و انتشار آلودگی ها به حداقل می رسد.
بسته به نوع فعالیت و مواد استفاده‌شده، برخی از کلاس های اتاق تمیز نیاز به تجهیزات ضد انفجار دارند.
عمر مفید تجهیزات بستگی به کیفیت ساخت و نگهداری دارد و معمولاً بین ۵ تا ۱۵ سال است.
